"Rehabilitasyon Neden Başlatılmıyor, Araştırılsın"

CHP Parti Meclisi Üyesi ve Çanakkale Milletvekili Özgür Ceylan, Kanadalı Alamos Gold şirketinin iştiraki olan Doğu Biga Madencilik’e ait Kirazlı Altın Madeni için verilen ruhsatın 13 Ekim 2019 tarihinde sona erdiğini ve rehabilitasyon amaçlı Orman Genel Müdürlüğü’ne devredilmesine karşın aradan geçen yıllar içine kamuoyu ile paylaşılan rehabilitasyon planı bulunmadığını belirterek, konunun Meclis tarafından araştırılmasını istedi.

2019 yılında başlayan, kısa sürede geniş kitlelere ulaşarak madene karşı halkın yoğun direnişine ve bir yıla yakın çadırlı nöbete sahne olan Kirazlı’da, tepkiler sonucunda maden faaliyeti durmuştu. Aynı yılın Ekim ayında 10 yıllık ruhsat süresi dolan Alamos Gold’un, bu süre sonunda ruhsatı yenilenmemiş ve 2021 yılında da izinleri iptal edilmişti.   200 HEKTAR ALANDA 350 BİN AĞAÇ KATLEDİLDİ 200 hektarın üzerindeki geniş bir alanda yapılan ağaç kesimleri, Çanakkale’nin tek ve alternatifsiz, içme, kullanma ve sulama suyu kaynağı olan Atikhisar Barajı’nı tehdit ediyordu. Çanakkale Belediyesi başta olmak üzere çevre örgütleri ve halkın tepkisini çeken alanda, ne zaman ağaçlandırma yapılacağı ise merak konusuydu.   BAKAN HALUK LEVENT’E SÖZ VERMİŞTİ Dönemin Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli’nin de katılımıyla “2020 Yılı Yeşilin EN”leri ödül töreni düzenlenmişti. 11 Mart 2021 tarihinde gerçekleşen törende 'En Etkin Orman Gönüllüsü' ödülünü almak için sahneye gelen sanatçı Haluk Levent, Kazdağları'nda katledilen alanın fotoğrafını göstererek, "Sayın Bakanımız daha önce bir söz verdi ve yerine getirdi. Ona teşekkürlerimizi sunduk. Şimdi bu ödülü hak etmem için Kazdağları'ndan, Kirazlı’dan geliyorum. Buradaki firmanın yetkilerine son verdi Sayın Bakanımız. Bizler teşekkürlerimizi ilettik. Ama dedim ki 'bu ödülü hak etmem için şuraların ağaçlandırılması müjdesini ne zaman verebiliriz.’ Sizden 350 bin ağaç dikim sözünü istiyoruz" dedi.Bunun üzerine Bakan Pakdemirli, "En hızlı şekilde buralar ağaçlandırılacak, hiç merak etme" yanıtını verdi. Bakan Pakdemirli, ağaçlandırma çalışmalarında Haluk Levent'in çalışmasını da istemişti. “REHABİLİTASYON ÇALIŞMASI BAŞLATILDI” DENDİ AMA.. Dönemin bakanı Pakdemirli “hızla ağaçlandıracağız” açıklamasının ardından aylar geçti ancak Kirazlı’da hiçbir rehabilitasyon ve ağaçlandırma çalışması başlatılmadı. Alamos Gold ağaçların kesimi için o dönem 5 milyon dolar Tarım ve Orman bakanlığına ödeme yaptığı da biliniyor. Yetkiler bu paranın ise maden firmasının çalışmaları sonrasında bölgeyi rehabilite edilmek üzere harcanacağını açıklamışlardı.   ORMAN BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ: AĞAÇLANDIRMA BAŞLAYACAK Kazdağları Ekoloji Platformu Eşsözcüsü ve Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği Başkanı Süheyla Doğan Ünal’ın 17 Mart 2022 tarihinde ağaçlandırma çalışmalarını sorduğu resmi başvurusuna Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğü’nden cevap geldi.   16 Nisan 2024 tarihinde söz konusu alanda, etüt-proje çalışmalarının devam ettiğini ifade eden Çanakkale Orman Bölge Müdürü Enver Demirci imzalı cevapta, “Etüt çalışmalarının ardından üzerinde örtü olan alanlar korunacak, alanda makineli arazi hazırlığı yapılarak saha dikime hazırlanacaktır. Dikim yapılacak alanlara bitkisel toprak serilecekti. Dikim çalışmaları sonrası 3 yıl süreyle ot alma, çapa, sürgün kontrolü ve tamamlama gibi bakım çalışmaları yapılacaktır” denildi. “AĞAÇLANDIRMA İÇİN ALAMOS GOLD’TAN 7,8 MİLYON LİRA ALINDI” Alamos Gold’dan 5 milyon dolar karşılığı olarak 7,8 milyon TL para alındığını açıklayan Çanakkale Orman Bölge Müdürü Enver Demirci, etüt-proje çalışmalarının tamamlandıktan sonra alanda maliyet hesabının da yapılacağını ifade ederek, ilgili şirketin 7 milyon 735 bin 354,99 lira +KDV ağaçlandırma bedeli yatırdığını söyledi. Demirci, “Öncelikle bu bedel, bu bedelin yetersiz kalması durumunda, MAPEG’ten (Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü) çevre ile uyum teminatı talep edilecek, yine de yetersiz kalması halinde firmadan rızaen, ödememesi durumunda yasal yollarla yapılan masrafların tahsili sağlanacaktır” dedi. Demirci proje tamamlandıktan sonra çalışmaların başlayacağını, ağaçlandırma çalışmalarının takibinin ise Çanakkale Orman Bölge Müdürlüğü’nce yapılacağını söyledi.   CHP MİLLETVEKİLİ ARAŞTIRMA ÖNERGESİ VERDİ CHP Çanakkale Milletvekili Özgür Ceylan, yirmi beş arkadaşının imzasıyla Meclis Başkanlığı’na komisyon kurulması için verdiği önergede, Kaz Dağları Kirazlı bölgesinde altın madeni için talan edilen orman arazisinin rehabilitasyonunun araştırılmasını istedi. Özgür Ceylan, komisyon kurulması için verdiği önergede insanlık tarihi boyunca savaşlar, felaketler ve yıkımlar yaşandığını; ardından yeniden inşa süreçlerinin başladığını kaydederken, doğayla ilgili olarak yaşananları ise “Ancak insan eliyle niteliği değiştirilen, tahrip edilen doğa, çoğu zaman geri kazanılamamakta işlem öncesi hale dönmesi mümkün olamamaktadır. Bugün karşı karşıya kaldığımız iklim krizleri, çevre kirliliği ve doğal kaynakların geri dönülmez biçimde yok edilmesi, bu durumun en açık ve acı örnekleridir” şeklinde ifade etti.   “ÇANAKKALE YÜZ YIL ÖNCE EMPERYALİZME, ŞİMDİ DE MADENLERE DİRENİYOR” Özgür Ceylan, önergede, Türkiye Cumhuriyeti’nin ön sözünün yazıldığı Çanakkale topraklarının, bir asır önce emperyalizme karşı gösterdiği direnci bugün Kaz Dağları’nda, altın madenciliği ve termik santraller eliyle yürütülen doğa talanına karşı yeniden sergilediğini ifade ederken, “Bu talan kimi zaman yabancı şirketlerle, kimi zaman da yerli sermayeyle iş birliği içinde yürütülmekte; bölgenin doğası, suyu, havası ve yaşam alanları tehdit edilmektedir” ifadelerine yer verdi. Türkiye’nin en zengin ekosistemlerinden biri olan Kaz Dağları ve yöresinin, son yıllarda yoğun madencilik faaliyetlerinin baskısı altında olduğunu ifade eden Özgür Ceylan, “Altın ve gümüş madenciliği amacıyla verilen ruhsatlar, Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) izinleri ve ÇED Gerekli Değildir Kararları orman varlıklarıyla birlikte içme suyu havzalarını, tarım arazilerini ve bölgedeki biyolojik çeşitliliği tehdit etmekte; kimi zaman geri dönüşü olmayan tahribatlara yol açmaktadır” iddiasında bulundu. “SAĞLIKLI ÇEVRE ANAYASAL HAK” Anayasa’nın 56’ncı maddesinin, herkesin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğunu açıkça belirttiğini ifade eden Özgür Ceylan,“Aslında yürürlükteki Anayasamız Devlete ve vatandaşlara çevrenin korunması ve çevre kirlenmesinin önlenmesi görevini yüklemektedir. Ancak bu açık anayasal yükümlülüğe rağmen, bazı projelerde ÇED süreci yargı denetimi altında olmasına karşın, valilikler tarafından Gayrisıhhi Müessese Ruhsatı verilmiştir. Kirazlı Altın ve Gümüş Madeni Kapasite Artışı ve Zenginleştirme Tesisi Projesi, bu çelişkili uygulamanın en somut örneklerinden biridir” iddiasında bulundu.   “KAZDAĞLARI İNSANLIĞIN ORTAK MİRASIDIR” Önergede, özellikle Çanakkale’de artan madencilik projeleriyle birlikte, on binlerce ağacın kesildiğini, orman ekosisteminin, biyolojik çeşitliliğin ve su kaynaklarının geri döndürülemez şekilde zarar gördüğünün belgelendiğini ileri süren Özgür Ceylan, “Bu kesimlerin yalnızca doğaya değil, bölge halkının sağlığına, geçim kaynaklarına ve yaşam alanlarına da ciddi zararlar verdiği açıktır. Kaz Dağları ve yöresi, yalnızca Türkiye’nin değil, insanlığın ortak doğal miraslarından biridir. Bu bölge, temiz havası, verimli toprakları, eşsiz bitki örtüsü ve kültürel değeriyle korunması gereken bir doğa harikasıdır” sözlerine yer verdi.   “REHABİLİTASYON BAŞLATILDI” DENİLDİ.. YILLAR GEÇTİ.. Bölgede madencilik faaliyeti yürüten Kanadalı Alamos Gold şirketinin iştiraki olan Doğu Biga Madencilik’e ait Kirazlı Altın Madeni için verilen ruhsatın 13 Ekim 2019 tarihinde sona erdiğini ve yenilenmediğini hatırlatan Özgür Ceylan, ağaç kesimlerinin yapıldığı bu alanın Orman Genel Müdürlüğü’ne devredildiği ve rehabilitasyon sürecinin başlatıldığının açıklandığını ifade etti. Ancak, aradan geçen yıllara rağmen kamuoyuna açıklanan net bir rehabilitasyon planı bulunmadığını ileri süren Özgür Ceylan, rehabilitasyon kapsamındaki uygulamaların yalnızca sıyrılan toprağın yeniden serilmesi ile sınırlı kalıp kalmadığı; alandaki endemik ve tehdit altındaki türlerin korunmasına ilişkin bilimsel çalışmaların yürütülüp yürütülmediği belirsizliğini koruduğunu iddia etti.   “REHABİLİTASYON NEDEN BAŞLATILMIYOR, ARAŞTIRILSIN” Kirazlı Altın Madeni başta olmak üzere, Çanakkale ve Kaz Dağları bölgesindeki madencilik ve enerji projelerinin; bölge ekosistemine, halk sağlığına, su kaynaklarına, tarım alanlarına ve genel çevresel sürdürülebilirliğe olan etkilerinin araştırılması gerektiğini savunan Özgür Ceylan, “Bu projeler sonrasında sürdürüldüğü ifade edilen rehabilitasyon süreçlerinin bilimsel temellere dayanıp dayanmadığının, etkili biçimde yürütülüp yürütülmediğinin değerlendirilmesi, doğaya verilen zararların tespiti ve bu zararların giderilmesine yönelik alınması gereken önlemlerin belirlenmesi amacıyla; Anayasa’nın 98. maddesi ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün 104 ve 105. maddeleri uyarınca bir Meclis Araştırması açılmasını” istedi.