Kuzey Ege’de İlk Sert Mercan Nakli Gerçekleşti!

Sosyal İklim Derneği ve ÇOMÜ iş birliğiyle yürütülen projede, Bozcaada Tuzburnu-İncirliada bölgesinde 53 bilimsel dalış yapıldı. Nesli tehlike altındaki Taş Mercan türüne Kuzey Ege'de ilk kez transplantasyon uygulanırken 180 deniz canlısı türü kayıt altına alındı.

Sosyal İklim Derneği yürütücülüğünde, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi (ÇOMÜ) Denizcilik Meslek Yüksekokulu Öğretim Üyesi Prof. Dr. H. Barış Özalp'ın bilimsel liderliğinde hayata geçirilen "Bozcaada Mercan Resiflerinin Korunması" projesi başarıyla tamamlandı.   Turquoise Coast Fund (Turkuaz Kıyı Fonu) finansal desteği, Dr. Senem Önen Tarantini, Dr. Alper Evcen ve Yük. Biy. Simge Özalp’ın katkılarıyla Nisan 2025 – Haziran 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen çalışmalarda; Tuzburnu-İncirliada bölgesinde 0-46 metre derinlik aralığında 53 araştırma dalışı yapıldı. 904 metrekarelik alanda yürütülen araştırmalarda 10 farklı gruba (filum) ait 180 deniz canlısı türü kayıt altına alınırken, 8 tür bölgeden ilk kez bilim dünyasına rapor edildi. KUZEY EGE'DE BİR İLK: KOPAN MERCANLAR YENİDEN HAYAT BULDU Projenin odak noktasını, Akdeniz'de resif oluşturabilen ender türlerden biri olan ve nesli uluslararası ölçekte tehlike altındaki Taş Mercan (Cladocora caespitosa) oluşturdu. Bölgede incelenen 904 metrekarelik alanda 3 bin 290 canlı mercan kolonisi sayılırken; dip ağı, ırgıp ve tekne çıpalaması kaynaklı 67 ölü koloni tespit edildi.   Balıkçılık ve çıpalama baskısıyla zeminle bağı kopan 50 mercan kolonisi (koralit), bilimsel yöntemlerle yeniden doğal yaşam alanlarına nakledildi. Bu işlem, Kuzey Ege Denizi'nde gerçekleştirilen ilk sert mercan transplantasyonu (aktarımı) olurken, Türkiye denizlerindeki ikinci uygulama olarak tarihe geçti. Ayrıca resif alanına kaçak dalış ile ağ atımını engellemek amacıyla koruma şamandıraları yerleştirildi.   CARETTA CARETTA'DAN ORFOZA ZENGİN BİYOÇEŞİTLİLİK Sualtı araştırmaları esnasında alanın ekolojik zenginliği de belgelendi. Bölgede koruma altındaki türlerden: Orfoz (Epinephelus marginatus), Caretta caretta (İribaş deniz kaplumbağası), Avrupa Istakozu (Homarus gammarus),  Lahoz (Epinephelus costae) ile birlikte 36 tür sünger, 49 tür balık ve 22 tür yumuşakça kayıt altına alındı. Healthy deniz çayırları (Posidonia oceanica) ekosistemin gücünü kanıtladı. SANAT VE BİLİM BİR ARADA: "MERCANLARIN SESİ" Proje sadece bilimsel boyutuyla değil, sosyal etki faaliyetleriyle de dikkat çekti. Bozcaada Belediyesi iş birliğiyle yerel halk ve balıkçılara yönelik sürdürülebilir avcılık ile koruma alanı farkındalık oturumları yapıldı. Çocuklarla kilden sualtı materyal-sanat atölyeleri düzenlenirken, "Mercanların Sesi" adlı dijital ses ve ışık enstalasyonu sergisi ile mercanların çığlığı sanatseverlere aktarıldı. Süreç, hazırlanan belgesel film ve sualtı fotoğraf arşiviyle ölümsüzleştirildi.   2030 HEDEFLERİ İÇİN "TAM BALIKÇILIK YASAĞI" ÇAĞRISI Elde edilen veriler doğrultusunda proje ekibi, Tuzburnu Doğal Mercan Resif Bölgesi'nin acilen "Türkiye Deniz Koruma Alanları Sistemi"ne dahil edilmesini önerdi. Mercanların yoğun olduğu 904 metrekarelik hassas alanda tam balıkçılık yasağı getirilmesi talep edildi. Bu adım, Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi’nin 2030 yılına kadar denizel alanların %30'unu koruma altına almayı hedefleyen "30x30" ilkesiyle tam uyum sağlıyor.