Köyden Kente Göç ve Artan Nüfus Tarımsal Üretimi Tehdit Ediyor!

Güney Marmara Kalkınma Ajansı’nın (GMKA) hazırladığı son analiz, Çanakkale’deki çarpıcı nüfus hareketliliğini gözler önüne serdi. Kent merkezleri yüzde 43 oranında büyürken, kırsal nüfusun yüzde 10 azalması tarımsal iş gücü ve üretimin geleceği hakkında alarm veriyor!

Güney Marmara Kalkınma Ajansı (GMKA) tarafından titizlikle hazırlanan "2024-2028 Bölge Planı Mevcut Durum Analizi" raporu yayımlandı. Çanakkale’nin güncel nüfus, göç ve sosyo-ekonomik yapısına ayna tutan rapor, kentin çok agresif bir büyüme ve yapısal değişim trendine girdiğini gösterirken, kırsaldan artan göç nedeniyle Çanakkale’nin tarımsal üretiminin tehdit altında olduğuna dikkat çekildi!   Rapordaki en çarpıcı verilerden biri, geleneksel tarım odaklı kırsal yapının hızla kentsel alanlara entegre olması oldu. Çanakkale'nin kent merkezlerindeki nüfusu %43 oranında olağanüstü bir artış kaydederken, il genelindeki kırsal alan nüfusu ise yaklaşık %10 oranında azaldı. Kent çeperleri ve orta yoğunluklu yerleşimlerdeki nüfus artış hızı ise %6 seviyesinde dengelendi.   ÇANAKKALE’NİN EN YAŞLI İLÇELERİ: YENİCE VE ECEABAT! Çanakkale, Türkiye genel ortalaması ile kıyaslandığında oldukça olgun ve yaşlanma eğilimi yüksek bir nüfus yapısına sahip. Ülke genelinde nüfusun en yoğun olduğu aralık 0-44 yaş iken, Çanakkale’nin içinde yer aldığı bölgede bu yoğunluk 35-60 yaş aralığına kaymış durumda.   ÇANAKKALE’NİN EN GENÇ İLÇELERİ: GÖKÇEADA VE MERKEZ! Türkiye genelinde ortanca yaş 33,1 iken, Çanakkale ülkenin en yüksek ortanca yaş değerine sahip 7’nci ili oldu. İl bazındaki diğer yaş dinamikleri ise raporda şu şekilde sıralandı: “Çanakkale’nin tüm ilçeleri, Türkiye yaş ortalamasının (33,1) üzerinde bir profile sahip. Kentin en genç ilçeleri Gökçeada ve Merkez olurken; en yaşlı nüfus yapısına sahip ilçeler Yenice ve Eceabat olarak kayıtlara geçti. İl genelinde kadınların ortanca yaşı, erkeklerden daha yüksek seyrediyor.” BAKMAKLA YÜKÜMLÜ OLUNAN NÜFUS ARTIYOR! Düşük doğum oranları ve yüksek yaşam süresi beklentisi, bölgedeki bağımlılık yükünü çocuklardan yaşlı nüfusa kaydırıyor. Çanakkale'de 0-14 yaş grubundaki çocuk nüfusu ve buna bağlı olarak genç nüfus bağımlılık oranı Türkiye geneline kıyasla oldukça düşük.   Buna karşın yaşlı nüfus oranının yüksekliği, kentte ciddi bir "yaşlı bağımlılık krizi" doğuruyor. Çanakkale il genelinde yaşlılık sağlık hizmetlerine, sosyal aktivite merkezlerine ve yaşlı dostu kentsel mimari yatırımlarına ağırlık verilmesi gerektiğinin en net kanıtı olarak görülüyor!   KIRSALDA ERKEK, İLERİ YAŞTA KADIN NÜFUSU YOĞUNLUKTA Raporda Çanakkale’nin cinsiyet dağılımındaki bölgesel istisnalar da dikkat çekici boyutlarda. Türkiye genelinde erkek nüfus oranı %50,1 iken, Çanakkale genelinde bu oran %50,6 olarak ölçüldü. İl genelinde 280 bin 334 erkek ve 276 bin 942 kadın yaşıyor.   BOZCAADA’NIN YÜZDE 60’I ERKEK! Çanakkale kırsalında toplam erkek oranı %52,1 ile önde. Kırsalda erkek yoğunluğunun zirve yaptığı yer %60,3 erkek oranı ile Bozcaada oldu. Kırsal alanda kadın nüfus oranının erkeklerden fazla olduğu tek ilçe %51 ile Yenice olarak belirlendi.   20-24 yaş grubunda (özellikle üniversite ve askerlik faktörüyle) erkek nüfusu belirgin şekilde fazlayken, 45 yaş ve üzerindeki tüm yaş gruplarında kadın nüfusu baskın hale geliyor.   ÇANAKKALE GÖÇ ALMAYA DEVAM EDİYOR: ÇAN VE ECEABAT HARİÇ TÜM İLÇELER "ARTIDA" Ekonomik hareketlilik, sanayi ve turizm potansiyeli sayesinde Çanakkale, bölge dışından yoğun göç çeken bir cazibe merkezi olma özelliğini koruyor. Çan ve Eceabat ilçeleri hariç, Çanakkale'nin tüm ilçeleri artı net göç hızı değerine sahip.   Turizm ve sanayi istihdamı sayesinde diğer illerden en çok göç alan ilçelerin başında Merkez, Bozcaada, Gökçeada, Biga ve Lapseki geliyor. İl dışı göçün en yoğun kümelendiği ilk 3 lokasyon ise sırasıyla Merkez ilçe, Biga ve Gelibolu oldu. YABANCI YERLEŞİK NÜFUS 9 BİNE YAKLAŞTI! Göç İdaresi Başkanlığı verilerine dayandırılan raporda, Çanakkale sınırları içerisinde yaşamını sürdüren uluslararası nüfusun dengeli bir dağılım gösterdiği görülüyor. Kentteki toplam kayıtlı yabancı nüfus 8 bin 985 kişi olarak açıklanırken, kırılımı raporda şu şekilde paylaşıldı: Çanakkale’de ikamet izni ile bulunan yabancı sayısı 3 bin 945 kişi. Geçici koruma kapsamındaki Suriyelilerin sayısının ise 5 bin 40 kişi olduğu raporda yer alıyor.   GELECEĞE YÖNELİK 3 KRİTİK STRATEJİK UYARI Raporun sonuç bölümünde, Çanakkale'nin gelecekteki yerel yönetim ve yatırım vizyonunun bu verilere göre şekillendirilmesi gerektiği belirtilerek 3 ana başlıkta hayati uyarılar yapıldı. Kentsel Altyapı ve Konut Baskısı: Kent alanlarındaki %43'lük devasa büyüme ve Merkez, Biga, Gelibolu gibi ilçelerin aldığı yoğun göç; kentsel dönüşüm, yeni konut arzı ve ulaşım altyapısı üzerindeki baskıyı hat safhaya çıkaracaktır.   Kırsal Planlama ve Tarımda İş Gücü Riski: Kırsal nüfusun %10 azalması ve genç bağımlılık oranının düşüklüğü, ilerleyen yıllarda tarımsal iş gücünde ciddi daralmalara yol açabilir. Biga, Lapseki ve adalar hattındaki yeni iş gücü dengesi şu an göçle ikame edilmektedir. Sağlık Yatırımları Zorunluluğu: Yüksek ortanca yaş profili, il genelinde bakım şebekelerinin ve geriatrik sağlık yatırımlarının acilen önceliklendirilmesini zorunlu kılmaktadır.