Kanser, Kül ve Kirlilik Hesabı Soruldu!

Karabiga’da 1.050 MW’lık yeni kömür ünitesi tartışması büyüyor. İYİ Parti Çanakkale Milletvekili Rıdvan Uz, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’a verdiği iki ayrı soru önergesiyle termik santrallerin çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkilerini TBMM gündemine taşıdı.

Çanakkale’de beş kömürlü termik santralin yarattığı çevresel yük tartışılırken, Karabiga’daki CENAL Entegre Termik Santrali’ne yapılması planlanan 1.050 MW’lık kapasite artışı Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin gündemine taşındı. İYİ Parti Çanakkale Milletvekili Rıdvan Uz, TBMM kayıtlarına giren iki ayrı yazılı soru önergesiyle Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’dan açıklama istedi. Önergelerde yalnızca yeni termik santral yatırımının değil, Çanakkale’de yıllardır faaliyet gösteren kömürlü termik santrallerin çevre ve halk sağlığı üzerindeki toplam etkilerinin de araştırılması talep edildi.   10 YILLIK KANSER VE SOLUNUM HASTALIKLARI VERİLERİ İSTENDİ Milletvekili Uz’un gündeme taşıdığı en önemli konulardan biri, termik santrallerin yoğunlaştığı Biga ve Çan ilçelerinde yaşayan vatandaşların sağlık durumu oldu. Uz, 2015–2025 yılları arasında söz konusu ilçelerde görülen kanser, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ve astım vakalarının açıklanmasını istedi.   Önergede ayrıca bölgede faaliyet gösteren termik santrallerin insan sağlığı üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla herhangi bir bilimsel araştırma yapılıp yapılmadığı da soruldu. İstenen veriler, bölgede hastalıkların yıllar içindeki seyrinin ortaya konulması açısından önem taşıyor. Ancak hastalık sayılarındaki olası artışların doğrudan termik santrallerden kaynaklandığının söylenebilmesi için ayrıntılı epidemiyolojik araştırmalar yapılması gerekiyor.   BACALARDAN ÇIKAN EMİSYONLAR VE KÜL SAHALARI MERCEK ALTINDA İkinci soru önergesinde ise Çanakkale’deki termik santrallerin çevresel etkileri gündeme getirildi. Özellikle santrallerin atmosfere saldığı kirleticiler, kül depolama alanlarının çevre üzerindeki etkileri, yeraltı sularının kirlenme riski ve Karabiga kıyılarındaki deniz deşarjları hakkında Bakanlıktan açıklama istendi. Bu soruların merkezinde, bölgede faaliyet gösteren santrallerin tek tek değil, birlikte yarattıkları çevresel yükün değerlendirilmesi bulunuyor.   1.050 MW’LIK YENİ ÜNİTE İÇİN ÇED SÜRECİ DEVAM EDİYOR Tartışmaların odağındaki CENAL Termik Santrali, halen 1.320 MW elektrik üretim kapasitesine sahip. Şirket, mevcut tesise 1.050 MW gücünde üçüncü bir ünite ekleyerek toplam kapasiteyi 2.370 MW’a çıkarmayı planlıyor. Yaklaşık 19 milyar liralık yatırım öngörülen proje için Haziran 2026’da ÇED süreci başlatılmış, 30 Haziran’da Halkın Katılımı Toplantısı düzenlenmişti. Çevre örgütleri, kapasite artışı olarak tanımlanan yatırımın büyüklüğüne dikkat çekerek projeye itiraz etmişti.    BAKANLIĞIN YANITI BEKLENİYOR TBMM'nin resmî kayıtlarına göre, Rıdvan Uz'un 6 Ekim 2026 tarihinde verdiği iki yazılı soru önergesi henüz yanıtlanmadı. Çevresel etkileri konu alan 7/50304 esas numaralı önerge ile insan sağlığına ilişkin 7/50305 esas numaralı önergenin her ikisi için de 15 günlük cevaplanma süresi devam ediyor. Bakanlığın vereceği yanıtlar, Çanakkale'deki termik santrallerin denetimi, çevresel etkileri ve bölgedeki hastalık verilerinin kamuoyuyla paylaşılması açısından önem taşıyor. Öte yandan 15 Ekim 2026 itibarıyla CENAL'in yeni kapasite artışı projesine ilişkin kesinleşmiş bir ÇED Olumlu veya ÇED Olumsuz kararını doğrulayamadık.   ÇANAKKALE'NİN CEVAP BEKLEYEN SORULARI Çanakkale'de yıllardır tartışılan termik santral yatırımları, son gelişmeyle birlikte yeni bir aşamaya taşındı. Bir tarafta enerji üretimi ve milyarlarca liralık yatırımlar, diğer tarafta bölgenin tarım alanları, hava kalitesi, su kaynakları ve insan sağlığı bulunuyor.   Meclise taşınan iki önerge, kamuoyunun uzun süredir yanıt aradığı soruları yeniden gündeme getirdi. Biga ve Çan'da son 10 yılda kanser ve solunum yolu hastalıklarının seyri nasıl değişti? Termik santrallerin toplam emisyon yükü ne kadar? Kül depolama alanları ve deniz deşarjları yeterince denetleniyor mu? Yeni bir kömür ünitesinin yaratacağı ilave çevresel yük nasıl hesaplanıyor?   Şimdi gözler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına çevrildi. Çanakkale kamuoyu, yeni termik santral yatırımı hakkında karar verilmeden önce mevcut santrallerin çevre ve insan sağlığı üzerindeki etkilerinin somut verilerle ortaya konulmasını bekliyor