Hisseli ‘Tarım’ Arazilerine Satış Yasağı

Tarım arazi sahipleri arazilerinin devir veya satış işlemleri için bir süredir Tapu ve Kadastro Müdürlüğü’ne gittiklerinde işlemlerinin yapılması için Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüklerine gönderiliyor. Çünkü geçtiğimiz aylarda çıkartılan Bakanlar Kurulu kararınca hisseli tarım arazilerine satış yasağı getirildi. Çıkartılan yasa gereğince belirlenmiş miktardaki alanın üzerindeki tarım alanlarının korunması amaçlanırken; belirlenen miktar ve üzerindeki araziler satılamıyor.

Tapu ve Kadastro Müdürlüğü yetkilileri uygulanan yasa ile ilgili olarak yaptıkları açıklamada kanunun uygulama safhasında bazı sıkıntılar olduğunu belirttiler. Yetkililer; “Tapu ve Kadastro Müdürlüğü olarak mücavir alan dışında kalan tarım arazilerinin satışı veya devri konusunda gelen vatandaşları Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüklerine yönlendiriyoruz. Uygulamaya konulan yasada tarım arazilerinin devri ve satışında kısıtlamalara gidildi. Kanun çıktı ama uygulamaya yönelik tasarılar daha yayınlanmadı. Açıkçası bizde tam olarak nasıl bir uygulama yapmamız gerektiği konusunda karmaşa yaşıyoruz. Hisse devri, alım-satımlar için gelen vatandaşların ellerindeki tapulara göre satışında, devrinde sorun olup olmadığını öğrenmek için yönlendirmede bulunuyoruz. Eğer uygundur yazısı verilirse vatandaşlara biz buradan devir işlemlerini, alım-satım işlerini yapıyoruz” açıklamalarında bulundular.   Satışlara Kısıtlama, Miras’a Düzenleme   Yürürlüğe giren kanuna göre il bazında belirlenmiş kıstaslara göre tarım arazilerinin satışı ve devri konusunda zorluklar getiriliyor. Belirlenmiş limitin altında kalan tarım arazileri ise incelemeler yapıldıktan sonra Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün onay vermesi sonucu satışı veya devri gerçekleştirilebilecek. Konuyu sorduğumuz Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü yetkilileri ise yapılan kanun ile Türkiye’de bulunan belli büyüklükteki tarım arazilerinin parçalanmasını engelleyerek vatandaşları tarıma teşvik etmek amacı taşıdığını söylediler. Yetkililer yatıkları açıklamada; “15 Mayıs tarihinde yürürlüğe giren 3537 sayılı kanun kapsamında tarım arazilerinin satışlarına kısıtlamalar getirildi. Miras ile ilgili olarak da düzenlemeler getiriliyor. Yönetmelik henüz çıkmadı ama talimatı yayınlandı. Tebliğlerin hazırlandığı bilgisi ulaştı; şu an çalışmalar ve işlemler kanun ve talimatlara göre yapılıyor. Satışlara engellenme getirilmesinin amacı ise; küçük parsellerin satılabilmesi, büyük parsellerin satışına ise engel olunuyor. İlçeler bazında sulu, ekili tarım alanlarına sınırlamalar getirilmiş durumda. Bu kanunla tarım arazilerinde tarım yapılsın; vatandaşlar tarım arazilerini satmasınlar, illa satacaklarsa da tarımla uğraşan kişilere satsınlar gibi bir zorunluluk getiriliyor” dediler.   Ya Hepsini Satacaksınız Yâda Satmayacaksınız   Bir ailenin ortalama geçimini sağlayacak kadar ekili alan belirlendiği ve bunun altında kalan tarım arazilerinin satışına izin verilmediğini belirten yetkililer; “Belirlenen ölçülerin altındaki tarım arazisinden bir kısmını satmak isteyen vatandaşlara bu tür kısıtlamalar konuldu. Diyelim ki bir vatandaşın 100 dekar arazisi var; ben bunun 40 dekarını satıp işimi göreyim kalan kısmını sonra satarım ya da daha sonra yine alırım gibi bir şey mümkün olmayacak. 10 dekar araziniz varsa bunu bölerek satamayacaksınız. Ya hepsini satacaksınız veya hiç satmayacaksınız” bilgisini verdiler. Miras konusu ile ilgili olarak ise yetkililer şu açıklamada bulundular; “Diyelim ki 100 dönüm araziniz var ve 4 çocuğunuza eşit parçalar halinde bırakmak istiyorsunuz. 25 dönüm arazi ile bir ailenin geçinemeyeceği düşüncesi ile bu hisseleri ya bu işi en iyi yapacak kişiye bırakacaksınız diğer kardeşler parasını alacaklar. Diyelim ki bütün kardeşler farklı illerde yaşıyorlar ve tarım arazisini ekip biçecek kimse yok; bu durumda da bu araziyi değerlendirecek birini bulacaklar ve bu arazinin değerlendirilmesini sağlayacaklar. Son seçenek ise hiçbir kardeş   Hacizli Araziler Satılabilecek   Borçlu arazi sahiplerinin durumu ile ilgili olarak ise yetkililer İcra-i satışlarda kolaylık getirildiği bilgisini verdiler; “Diyelim ki bir vatandaş bankadan kredi çekti ve borcunu ödeyemedi. Arazisi icralık oldu, bu tür satışlarda kolaylık getirilmiş kanunda ama dediğimiz gibi keyfi satışlara kesinlikle izin verilmiyor. Nasıl bir apartman dairesi bitr bütün ise ben sıkıştım diyerek evin mutfağını satmıyorsanız burada da sıkışınca arazinizin bir kısmını elden çıkartamayacaksınız. Nasıl ki bir apartman dairesi bir bütün ise tarımsal arazilerde bir bütündür parça parça satılamaz hükmü getirilmiş. Tabi buradan şu anlamı da çıkartmayalım 1-2 dönümlük arazi sahipleri vatandaşlar var. Vatandaşın bu arazisine gidip gelmesi için harcayacağı yakıt masrafını oraya ekeceği tarım ürünleri bile karşılamaz. Bu tipteki küçük tarım arazilerinin satışlarında sorun yaşanmayacak” dediler.   Tapulara Bölünemez Şerhi   Tarım arazilerinde belirlenen kotaların üstünde kalan arazilerin tapu senetlerine bölünerek satılamaz şerhi düşülmeye başlayacağını açıklayan yetkililer; “Şu anda çıkmasını beklediğimiz yönetmelikler; var bunlar çıktığı zaman Tarım Bakanlığınca tapu senetleri üzerine ‘Bölünerek Satılamaz Şerhi’ düşülecek. Bu uygulamada yanında cebri ve icra-i satışlarda ya da teminat için bu tapuları gösterdiğinizde zorluklar getirecektir. Şu anda kanunda yazdığı kadar bilgi sahibiyiz; bize gelen tapuları inceliyor ve gereken izinleri veriyoruz. Tabi bu esnada tarım arazileri üzerinde tapularda belirtilmemiş konut dikilmiş olabiliyor. Mesela tapuda 100 dönüm tarım arazisi olarak görünüyor ama vatandaş ekim yapmaktan vazgeçmiş oraya ev yapmış, ahır yapmış; arazinin belirli kısmı artık ekilemiyor. Bu durumda yapılacak müracaatları da yerinde inceleyeceğiz, tespitlerimizin ardından düzeltmeler yaparak satışlarına izin vereceğiz” dediler.   Ehil Mirasçı Tayin Edilecek   Kısa vadede vatandaşlar açısından sorunlu bir yasa olsa da ilerleyen yıllarda bu tarım arazilerinin bütün olarak kalması sağlanacağı için iyi bir yasa olduğunu vurgulayan yetkililer; “Miras Hakkı nedeniyle örneğin artık satışlar yapılamayacak. Demin verdiğimiz örnekteki gibi 100 dönüm arazi 4 kardeş arasında paylaştırıldı ama diyelim ki hiçbir kardeş tarımla uğraşmak istemiyor. Bu durumda kanun bu hak sahiplerine 1 yıl süre veriliyor. Bir yıl süre içerisinde ya kendileri bir bütün halinde arazilerini başkasına devredecekler ya da bir yıl sonrasında hala bir anlaşma sağlanamamışsa aralarında bakanlık bu arazi sahiplerini mahkemeye vererek ‘Ehil Mirasçı Tayin’ etmek için karar çıkartılacak” bilgisini verdiler.