Koza Altın Çanakkale’den Vazgeçmiyor!

Koza Altın İşletmeleri Çanakkale’nin tek içme suyu kaynağı olan Atikhisar Barajı koruma havzası içinde altın madeni işletebilmek için üçüncü kez ÇED süreci başlattı. Maden projesinin ruhsat sahası Atikhisar Barajı’nın orta ve uzak mesafe koruma alanı içerisinde kalıyor.

Koza Altın İşletmeleri Çanakkale’nin tek içme suyu kaynağı olan Atikhisar Barajı koruma havzası içinde altın madeni işletebilmek için üçüncü kez ÇED süreci başlattı. Maden projesinin ruhsat sahası Atikhisar Barajı’nın orta ve uzak mesafe koruma alanı içerisinde kalıyor.   Daha önce aynı bölgedeki maden projeleri madenin Atikhisar Barajının orta ve uzak mesafe koruma havzasında yer alması nedeniyle izinleri mahkemeler tarafından iptal edilen şirket, üçüncü kez aynı bölgede altın madeni projesi için ÇED süreci başlattı. Şirketin Kamuoyu Aydınlatma Platformu (KAP) açıklaması ve Bakanlığın ÇED duyuruları kısmında projenin ÇED raporu için 16 Nisan 2025 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığında İnceleme Değerlendirme Komisyonu (İDK) toplantısı yapılacağı bilgileri yer aldı. Koza Altın İşletmelerinin Çanakkale Merkez ilçeye bağlı Serçiler ve Terziler köyleri mevkiinde işletmek istediği “Altın- Gümüş Madeni Açık Ocak İşletmesi Projesi Çanakkale il merkezinin kuş uçuşu olarak yaklaşık 17 km güneydoğusunda yer alıyor. Proje sahası Terziler köyü merkezinin 1,3 km güneydoğusunda ve Serçiler köyü merkezinin 2,6 km güneybatısında yer almakta.   ÇED RAPORLARI MAHKEMECE İPTAL EDİLMİŞTİ Bölgede Koza Altın tarafından önceki yıllarda yapılan projelere verilen ÇED Olumlu kararları açılan davalar sonucunda “ruhsat sahasının Atikhisar Barajı Koruma ve Su Toplama Alanı içinde yer aldığı,  projenin arama dönemine ilişkin bilgilerin ÇED Raporu’nda yer almadığı, proje alanında önemli flora ve fauna türlerinin bulunduğu, tamamı orman alanında bulunan projeye ait ÇED Raporu’nu hazırlayan ekip içerisinde orman mühendisinin bulunmaması” gibi gerekçelerle iptal edilmişti. Bu süreçte yapılan bilirkişi incelemesi sonrası mahkemeye sunulan raporu yeterli bulmayan ve ek rapor hazırlanmasını isteyen Çanakkale 1. İdare Mahkemesi 03.02.2021 tarihli ek bilirkişi raporu sonrasında “bilirkişilerce subjektif ve öznel değerlendirmelerde bulunulması, bilirkişilerin kendilerine tevdi edilen görevi mevzuata uygun olarak yerine getirmedikleri, yeterli ve detaylı inceleme yapmadıkları” gerekçesi ile kabul edilmemiş ve yeni bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmişti. Hazırlanan bu yeni bilirkişi raporu sonrası mahkeme yürütmeyi durdurma kararı da vererek  “Çevresel Etki Değerlendirilmesi Olumlu” kararının uygun olmadığı kararına vardı. Kararı Danıştay’da temyiz eden şirketin itirazı Danıştay 6. Dairesince reddedilerek kesinleşmişti. ŞİRKET BÖLGEDE İKİ AYRI ALANDA ÇED SÜREÇLERİ BAŞLATTI 2020 yılı kasım ayında yeni bir ÇED Raporu hazırlayarak Bakanlığa sunan şirket mahkemece iptal edilen ruhsat alanı dışında iki ayrı alanda ÇED süreci başlattı. Proje ile ilgili 30.03.2022 tarihinde Serçiler köyünde Halkın Katılımı Toplantısı yapılırken ÇED Raporu kapsamında;  mahkeme kararlarında belirtilen hususlara dair bir dizi çalışma gerçekleştirildi.   ÜNİVERSİTE HOCALARINA ISMARLAMA RAPORLAR HAZIRLATILDI Bölgedeki flora fauna türleri, maden sahasının orman varlığına etkileri, madencilik faaliyetlerinin hidrojeolojik etkilerinin ortaya konulması, gibi konularda çeşitli üniversitelerden öğretim üyelerine hazırlatılan raporlar yeni ÇED’in içine konuldu. Proje ÇED alanlarının Atikhisar Barajı’nın orta ve uzak mesafe koruma havzası içinde kalması nedeniyle 28.10.2017 tarihli İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik hükümlerine atıfta bulunularak Atikhisar Barajı’na faaliyetten kaynaklı olabilecek etkilerin en kötü durum senaryosu ile ilgili kağıt üzerinde verilen rapor da ÇED dosyasına eklendi.   CEVHER ESKİŞEHİR KAYMAZ VE BERGAMA’YA TAŞINACAK Yeni ÇED’de mahkemece iptal edilen ÇED alanları dışında faaliyet yapılacağı ileri sürülürken, çıkarılacak cevherin 2.700.000 ton olan kısmının Koza tarafından Eskişehir ili, Sivrihisar ilçesi, Kaymaz yakınlarındaki Kaymaz Altın ve Gümüş Madeni İşletmesinde, 521.711 tonluk kısmının ise şirketin Bergama Ovacık’taki maden işletmesine nakledilerek siyanürle ayrıştırmaya tabii tutulacağı dile getirildi. Projenin son ÇED Dosyasında cevherin işlenmesi amacıyla kırma, eleme, öğütme sistemi gibi fiziksel işlemler ile birlikte bölgede siyanür ya da herhangi başka bir kimyasal kullanılmayacağı taahhüt ediliyor. BARAJIN ORTA VE UZAK MESAFE KORUMA ALANINDA ÇED Raporunda “proje ünitelerinden sadece açık ocak alanı orta mesafeli koruma alanı sınırları içerisinde kalmakta, ÇED alanının 28,62 hektar büyüklüğünde bir kısmı), diğer proje ünitelerinin  (ÇED alanının 87,54 hektar büyüklüğünde bir kısmı)  uzun mesafeli koruma alanı sınırları içerisinde kalmaktadır” ifadelerine yer veriliyor. Rapora göre ÇED Alanı-1 ve ÇED Alanı-2 Atikhisar Barajı’nın güneydoğusunda kalıyor ve baraj gölüne en yakın noktadan kuş uçuşu mesafe 1,4 km uzaklıkta bulunuyor.   PROJE MİLLİ PARKLARIN YAKINLARINDA! 19 km uzaklıktaki Gelibolu Yarımadası Milli Parkı, 21 km uzaklıktaki Troya Tarihi Milli Parkı ve 41 km uzaklıktaki Kaz Dağları Milli Parkı. Proje Alanının 11 km kuzeybatısında ise Doğal Sit Alanı yer almakta.   RUHSAT SAHASINDA 1. VE 3. DERECE ARKEOLOJİK SİT ALANLARI VAR Bölge Kurulu Müdürlüğü’nden alınan görüş yazısına göre “proje alanı içerisinde herhangi bir tescilli korunması gereken kültür varlığı veya sit alanı yer almamaktadır” denilirken bir alt satırda ise “Proje alanı yakın çevresinde,  Kültür ve Turizm Bakanlığı Çanakkale Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 28.06.2018 tarihli ve 4771 sayılı Kararına göre iki ayrı arkeolojik sit alanı bulunmaktadır. Bu alanlardan ilki, 3. Derece arkeolojik sit alanı olan ve EOK Depolama Alanının bulunduğu ÇED Alanı-2’nin güney sınırının hemen dışında yer alan Tepetarla Yerleşimi 3. Derece Arkeolojik Sit Alanıdır.  Diğer alan ise,  ÇED Alanı-2’nin yaklaşık 350 m güneybatısında yer alan Madenkaya Kalesi 1.  Derece Arkeolojik Sit Alanıdır” ifadelerine yer verilmiş. ÇED Raporuna göre projenin gerçekleştirilmesi planlanan ÇED 40,10 ha’lık kısmı ise orman alanı, ÇED Alanı-2’nin ise 52,69 ha’lık kısmı orman alanı içerisinde kalıyor.   RUHSAT ALANI 1334 FUTBOL SAHASI BÜYÜKLÜĞÜNDE! 1880,92 hektarlık bir ruhsat alanı olan projenin toplam 116,16 hektarlık kısmında iki ayrı alanda (ÇED Alanı-1: 50,80 ha, ÇED Alanı-2: 65,36 ha) yürütülmesi planlanıyor. Madenin ilk ÇED Raporu ile ilgili yapılan bilirkişi keşfi raporunda, bölgede işletme durumunda 5 adet, ÇED olumlu kararı alınmış 3 adet, ÇED süreci devam eden 18 adet maden şirketi bulunduğu, bunun dışında yörede çok sayıda termik santral yer aldığına dikkat çekilerek kümülatif etki değerlendirmesinin yapılmamasının büyük noksanlık olduğunun altı çizilmişti.   CUMHURBAŞKANI KOZA’NIN ADINI DEĞİŞTİRMİŞTİ Gülen Cemaatine yakın İpek Ailesi’nin elinden AKP-Cemaat çatışması sürecinde alınarak TMSF’ye aktarılan Koza Altın İşletmeleri, geçtiğimiz aylarda da bir diğer devlet kurumu olan Varlık Fonu’na aktarılmıştı. Şirketin adı geçtiğimiz haftalarda Cumhurbaşkanı kararnamesi ile Türk Altın İşletmeleri olarak değiştirildi.