Balık Ölümleri O Raporu Tekrar Gündeme Getirdi!

Çanakkale’nin Çan İlçesine 12 kilometre uzaklıktaki Büyükpaşa köyünden geçen Kocabaş Çayının suları kızıl renkte akmaya başladı. Çayda meydana gelen balık ölümleri, köylüleri tedirgin ederken; TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yönetim Kurulunun Çanakkale ve Çan bölgesinde yer alan "Asit Maden Göllerine" ilişkin hazırladığı raporu tekrar gündeme getirdi.

Çan ilçesine bağlı Büyükpaşa köyü kenarından akan Kocabaş Çay'ının rengi kızıl bir görünüm aldı. Çayın renginin değişmesinden sonra başlayan toplu balık ölümleri köylüleri tedirgin etti. Kocabaş çayının ana kolu olan Etili köyü deresi Katrandere bölgesinden gelen suyun kızıl bir renkte Kocabaş çayına akması ile Kocabaş Çayındaki Sazan, Turna ve Sarıkanat cinsi balıkların ölmeye başladığını söyleyen köylüler, çay yatağında 2007 yılı, 2013 ve 2014 yıllarında aynı şekilde balık ölümleri yaşandığını, bu ölümlerin, Etili köyünde bulunan eski ocakların göletlerinde bulunan ağır metallerin çaya akması sonucu meydana geldiğini düşündüklerini söylediler. Karabiga’ya kadar akan bir çay yatağı olan Kocabaş çayında meydana gelen bu kirliliğin, bu bölge boyunca tüm canlılara zarar vermesinden de endişe ediliyor. Kocabaş çayını sulamada kullanan köylüler, Kızıl renkte akarak binlerce balığın ölümüne sebep olan suların çay yatağı kenarında bulunan 25 köyün içme suyu kuyularına karışmasından da korkuyor.   Köy sakinlerinden Tarık Tayhan "Kocabaş çayında 2007 yılından buyana her yıl balık ölümleri yaşanıyor. Bir saat önce balıklar ölmeye başladı. Yetkililerden bu konuda yardım istiyoruz.2007 yılındaki balık ölümlerinin ardından başka yerlerden balık getirerek Koçabaş çayına bıraktık. Turna, sazan ve sarıkanat cinsi bu balıklar bugün yine ölüyor" dedi. Kocabaş Çayında balık ölümlerinin duyulmasının ardından Büyükpaşa köyüne gelen Çanakkale İl Genel Meclis Başkan Vekili Recep Cahit Özer, "Yaşanan çevre felaketinin araştırılması ve gerekli tedbirlerin alınması için gerekli girişlerde bulunacağım ve konunun takipçisi olacağım” dedi. CHP Çan ilçe başkanı İmalettin Meriç ve CHP Çanakkale İl Genel Meclis üyesi Hicri Nalbant Büyükpaşa köyüne gelerek balık ölüleri hakkında bilgi aldı. TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Rapor Hazırlatmıştı   Öte yandan TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Çanakkale Çan bölgesinde yer alan "Asit Maden Göllerine" ilişkin rapor hazırlatmıştı. Yaşanan son balık ölümlerinin ardından TMMOB’nin raporu bir kez daha gündeme geldi. 29 Aralık 2014 tarihinde kamuoyuna açıklanan söz konusu raporda, “Çan formasyonu içinde yer alan yüksek sülfür içerikli linyit kömürünün üretilmesi sırasında oluşan "çukurlar"  Maden Kanunu Uygulama Yönetmeliğinde belirtilmesine rağmen hiçbir iyileştirme (rehabilitasyon) işlemi gerçekleştirilmeden terk edilmesi sonucu, yağmur suyu ve yüzeysel drenajla dolması sonucu göllerin oluştuğu ve zaman içerisinde Asit Maden Drenajı için uygun koşulların bir araya gelmesi ile (pirit+nem+hava) göller, asidik özellik kazandığı ve şuan Çan bölgesinde toplamda 9 adet Asit Maden Gölünün bulunduğu belirlenmiştir” ifadeleri yer almıştı.   9  Asit Maden Gölü Bulundu   TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Çan bölgesiyle ilgili raporu Mavi Gezegen Dergisi’nde yayınlandı. Oda yönetiminden yapılan açıklamada, “Bilimsel Teknik Kurul II. Başkanı ve Tıbbi Jeoloji ve Çevre konusundan sorumlu üyesi Prof. Dr. Alper Baba ile Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretin üyesi Dr. Deniz Şanlıyüksel Yücel tarafından ortaklaşa olarak yapılan çalışma sonucunda, Çanakkale Çan bölgesinde yeralan "Asit Maden Göllerine" ilişkin rapor Odamız ‘Mavi Gezegen` dergisinde yayınlandı. Düzenlenen raporda; Çan formasyonu içinde yer alan yüksek sülfür içerikli linyit kömürünün üretilmesi sırasında oluşan "çukurlar"  Maden Kanunu Uygulama Yönetmeliğinde belirtilmesine rağmen hiçbir iyileştirme (rehabilitasyon) işlemi gerçekleştirilmeden terk edilmesi sonucu, yağmur suyu ve yüzeysel drenajla dolması sonucu göllerin oluştuğu ve zaman içerisinde Asit Maden Drenajı için uygun koşulların bir araya gelmesi ile (pirit+nem+hava) göller, asidik özellik kazandığı ve şuan Çan bölgesinde toplamda 9 adet Asit Maden Gölünün bulunduğu belirlenmiştir” denildi. Havzadaki Balık Ölümlerinin Nedeni Anlaşıldı!   Raporda, havzada yer alan Asit Maden Göllerinin yüzey sularına karışımı/deşarjı sonucunda balık ölümlerinin gerçekleştiği ve bunun yerel basında uzun süre tartışıldığı belirtilerek, asit maden drenajının özellikle nehir ve göllerin ekosistemleri üzerinde etkili olduğu, suda  pH`ın düşmesi nedeniyle yaşamlarını sularda sürdüren canlılar için başlı başına bir problem kaynağı olduğu vurgulanarak, " çevreninin korunması gerekliliği tartışma götürmez bir gerçektir" dendi. Konunun çözümü konusunda gerekli rehabilitasyon çalışmasının yapılması gerektiğini belirten araştırıcılar "Düşük pH, yüksek asidite ve yüksek konsantrasyondaki metalleri içeren göllerin rehabilitasyonu, insan ve çevre sağlığı açısından büyük önem taşımaktadır. Bölgedeki su kaynakları, tarım alanları ve göllerin çevresinde yaşayan halkın sağlığı olumsuz olarak etkilenmekte" olduğunu belirttiler.