Kimler, Hangi Partiden Aday Oldular? Kaç Oy Aldılar? Nasıl Kazandılar?

Çanakkale Belediyesi 3 Ocak 1870 tarihinde kurulmuş olup, ilk belediye başkanı Salim Efendi’dir. Belediye ilk kurulduğu zaman bir daire gibi görev yapmaktaydı. Çanakkale’nin 19.yüzyılın sonu ve 20.yüzyılın ilk çeyreği arasında yaşadığı tarihsel olaylar göz önünde bulundurulduğunda belediye dairesi de zaman zaman işlevsiz hale geldi. Çanakkale en karmaşık dönemini ise işgal yıllarında yaşadı. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte biriken sorunlar karşısında göreve tayin edilen belediye başkanlarının görev sıraları çok kısa sürdü.

 

Çanakkale Belediyesi yönetim açısından 1925’ten itibaren istikrara kavuştu ve şehrin yeniden imarına başlandı. Bu dönemde Osmanlı’dan Cumhuriyete intikal etmiş olan seçim sistemi devam etti. Seçmenler, Belediye Meclisi üyelerini seçmekte ve Belediye Meclisi de kendi içerisinden Belediye Başkanını seçerek İçişleri Bakanlığı’na seçim bildirilmekte ve İçişleri Bakanı, Başbakan ve Cumhurbaşkanının onayını içeren üçlü kararname ile belediye başkanı ataması yapılmaktaydı. Bu usul 1963 yılına kadar devam etti ve seçim kanununda yapılan düzenleme sonucu ilk kez 17 Kasım 1963 tarihinde yapılacak olan yerel yönetim seçimlerinde halkın direkt belediye başkan adaylarına oy vermesi sağlandı.

 

Bu yöntemle Türkiye’de ilk kez 17 Kasım 1963 Pazar günü yapılan yerel seçimlerde Adalet Partisi birinci parti oldu. 41 ilde belediye başkanlığını kazandı. Cumhuriyet Halk Partisi 24 ilde belediye başkanlığı elde edebildi.

 

Çanakkale’de 17 Kasım 1963 günü yapılan seçimlere katılım % 75 old ve seçim sonucunda Bayramiç ve Bozcaada haricinde bütün ilçelerdeki belediye başkanlıklarını Adalet Partisi adayları kazandı. Belediye Encümeni ve muhtar seçimlerinde de Adalet Partisi çok fazla fark yaptı.

 

Çanakkale şehir merkezinde AP’den Sadi Fenercigil 2842 oy, il genel meclisinde 2655 oy, CHP’den İzzet Melih Dilmaç 1966 oy ve il genel meclisinde 1920 oy aldılar ve Belediye Başkanlığını Sadi Fenercigil, İl Daimi Encümen üyeliğini AP’den Süreyya Okan ve CHP’den Hüseyin Ersavaş kazandı.

 

17 Kasım 1963’te Çanakkale’de yapılan Belediye Başkanlığı seçimini Adalet Partisi adayı Sadi Fenercigil ve CHP adayı İzzet Melih Dilmaç’ın aldıkları oylar şöyledir:

 

17 Kasım 1963’te Çanakkale’de yapılan Belediye Başkanlığı Seçimi

Parti

Aday

Aldığı Oy

Oranı %

AP

Sadi Fenercigil

2.842

59

CHP

İzzet Melih Dilmaç

1.966

41

CKMP

Aday göstermedi

-

 

YTP

Aday göstermedi

-

 

Diğer

 

4.808

100

 

2 Haziran 1968’de hem yerel yönetimler hem ara seçimler hem de Senato üçte bir yenileme seçimleri yapılacaktı. 24 ilde 53 senatör, 5 ilde 5 milletvekili, bütün illerde 1578 il genel meclisi üyesi, 15.795 belediye meclisi, 1252 belediye başkanı ile köy, mahalle ve ihtiyar heyeti seçimleri gerçekleştirilecekti. Çanakkale, Senato üçte bir yenileme seçimleri grubundaki iller arasında değildi. O nedenle sadece yerel yönetim seçimleri gerçekleştirildi.

 

1968 yılındaki belediye seçimlerinde Çanakkale’deki seçmen sayısı 9.435 kişidir. Seçime katılım oranı % 60.81 olarak gerçekleşti. Oldukça fazla oy da geçersiz sayıldı. Adayların aldıkları oy sayısı ve yüzdelikleri şöyledir:

2 Haziran 1968’te Çanakkale’de Yapılan Belediye Başkanlığı Seçimi

Parti

Aday

Aldığı Oy

Oranı %

CHP

Reşat Tabak

1.332

31.89

AP

Rıfkı Başaran

1.324

31.88

GP

Mustafa İzzet Çetin

75

1.50

MP

Aday göstermedi

-

-

CKMP

Aday göstermedi

-

-

TIP

Şerafettin Gökhan

61

1.38

Bağımsız

Arif Erensoy

855

21.49

Bağımsız

Salih Tanyel

281

6.01

Bağımsız

Sait Çamer

250

5.85

TOPLAM

 

4.178

100.00

 

2 Haziran 1968 Pazar günü yapılan belediye başkanlığı seçimini CHP adayı Reşat Tabak sekiz oy farkla kazandı.

 

9 Aralık 1973 Pazar günü tüm Türkiye’de yerel yönetim seçimleri yapıldı. Çanakkale’de yapılan Belediye Başkanlığı seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi halen görevde bulunan Reşat Tabak’ı aday gösterdi. Adalet Partisi ise Avukat Necdi Kumkaleli’yi  aday çıkarırken, bağımsız olarak da Zeki Arslan aday oldu[3]. Diğer partiler ise belediye başkanı adayı göstermediler.  Yapılan seçimde Reşat Tabak tekrar belediye başkanı oldu.

9 Aralık 1973’te Çanakkale’de Yapılan Belediye Başkanlığı Seçimi

Parti

Aday

Aldığı Oy

Oranı %

CHP

Reşat Tabak

5.034

51.25

AP

Necdi Kumkaleli

3.428

45.00

Bağımsız

Zeki Arslan

368

3.75

Diğer Partiler

Aday göstermedi

-

-

 

11 Aralık 1977 tarihinde tüm Türkiye’de yerel yönetim seçimleri yapıldı. . Çanakkale’de belediye başkanlığını Cumhuriyet Halk Partisi, İl Genel Meclisi seçimlerini ise Adalet Partisi kazandı. Belediye Başkanı adayı Reşat Tabak 5.382 oyla oyların % 51.32’sini alırken Adalet Partisi adayı 4.972 oyla oyların % 47.41’ini alabildi. Milli Selamet Partisi’ne ise sadece 133 oy çıktı.

 

11 Aralık 1977’de Çanakkale’de Yapılan Belediye Başkanlığı Seçimi

Parti

Aday

Aldığı Oy

Oranı %

CHP

Reşat Tabak

5.382

51.32

AP

Necdi Kumkaleli

4.972

47.41

MSP

Zeki Arslan

133

1.27

Diğer Partiler

Aday göstermedi

-

-

 

25 Mart 1984 tarihinde yapılan belediye seçimlerinde Çanakkale’deki seçmen sayısı 20.765’dir. Seçime katılma oranı  % 90.35 olarak gerçekleşti. Adayların partilere göre aldıkları oylar ve oranları şöyledir:

 

25 Mart 1984’te Çanakkale’de Yapılan Belediye Başkanlığı Seçimi

Parti

Aday

Aldığı Oy

Oranı %

ANAP

Orhan Uğur

5.126

28.33

DYP

Arif Erensoy

4.666

25.78

BAĞIMSIZ

Reşat Tabak

4.249

23.48

SODEP

İzzet Melih Dilmaç

2.881

15.92

MDP

Faruk Semizoğlu

1.175

6.49

Diğer

 

0

0.00

 

Çanakkale Belediye Başkanlığı seçimini ANAP’ın adayı Orhan Uğur kazandı.       

 

26 Mart 1989 tarihinde yapılan yerel seçimlerde Çanakkale’deki seçmen sayısı 29.688’dir. Seçime katılma oranı  % 81.26 olarak gerçekleşti. Adayların partilere göre aldıkları oylar ve oranları şöyledir:

26 Mart 1989’da Çanakkale’de Yapılan Belediye Başkanlığı Seçimi

 

Parti

Aday

Aldığı Oy

Oranı %

SHP

İsmail Özay

13.118

55.44

ANAP

İsmet Muhtaroğlu

5.230

22.10

DYP

Serdar Sayın

4.243

17.93

DSP

Hüsamettin Dedeoğlu

351

1.48

RP

-

342

1.45

MÇP

-

276

1.17

IDP

-

102

0.43

Diğer

-

0

0.00

 

İsmail Özay, 24 Mart 1989 tarihinde yapılan yerel yönetim seçimlerinde Çanakkale Belediye Başkanı oldu.

 

27 Mart 1994 tarihinde yapılan yerel seçimlerde Çanakkale’deki seçmen sayısı 36.675’dir. Seçime katılma oranı  % 93.99 olarak gerçekleşti. Adayların partilere göre aldıkları oylar ve oranları şöyledir:

27 Mart 1994’te Çanakkale’de Yapılan Belediye Başkanlığı Seçimi

Parti

Aday

Aldığı Oy

Oranı %

CHP

İsmail Özay

9.943

30.20

ANAP

Mümin Kahraman

7.173

21.79

DYP

Orhan Uğur

5.559

16.89

SHP

Tamer Balçık

4.094

12.44

MHP

-

2.865

8.70

DSP

-

1.914

5.81

RP

Yalçın Öz

1.143

3.47

YDP

-

91

0.28

SBP

-

91

0.28

IP

-

48

0.15

 

Seçimi CHP’nin adayı İsmail Özay ikinci kez kazandı.

 

18 Nisan 1999 tarihinde yapılan yerel seçimlerde Çanakkale’deki seçmen sayısı 46.014’dür. Seçime katılma oranı  % 86.61 olarak gerçekleşti. Adayların partilere göre aldıkları oylar ve oranları şöyledir:

18 Nisan 1999’da Çanakkale’de Yapılan Belediye Başkanlığı Seçimi

 

Parti

Aday

Aldığı Oy

Oranı %

CHP

İsmail Özay

9.405

24.49

ANAP

Nevzat Üzen

8.147

21.21

DSP

Zerrin Tırman

7.543

19.64

MHP

-

6.918

18.01

DYP

İsmet Koyuncu

4.788

12.47

FP

-

1.210

3.15

ÖDP

-

192

0.50

BBP

-

91

0.24

LDP

-

68

0.18

YDP

-

43

0.11

 

Seçimi CHP’nin adayı İsmail Özay üçüncü kez kazandı.

 

28 Mart 2004 tarihinde yapılan yerel seçimlerde Çanakkale’deki seçmen sayısı 54.036’dır. Seçime katılma oranı  % 68.36 olarak gerçekleşti. Adayların partilere göre aldıkları oylar ve oranları şöyledir:

28 Mart 2004’te Çanakkale’de Yapılan Belediye Başkanlığı Seçimi

Parti

Aday

Aldığı Oy

Oranı %

CHP

Ülgür Gökhan

16.033

44.81

AKP

Murat Efe

13.483

37.68

DYP

Bünyamin Nami Tonka

2.141

5.98

MHP

Reşat Duran

1.506

4.21

GP

Nihat Terzioğlu

1.153

3.22

DSP

 

410

1.15

ÖDP

 

289

0.81

ANAP

Nail Babacan

248

0.69

YTP

Esma Sapaz

177

0.49

SP

 

91

0.25

BBP

 

88

0.25

TKP

 

61

0.17

IP

 

52

0.15

BTP

 

48

0.13

 

Seçimi CHP’nin adayı Ülgür Gökhan kazandı.

 

29 Mart 2009 tarihinde yapılan yerel seçimlerde Çanakkale’deki seçmen sayısı 66.522’dir. Seçime katılma oranı  % 83.78 olarak gerçekleşti. Adayların partilere göre aldıkları oylar ve oranları şöyledir:

29 Mart 2009 Çanakkale Belediye Başkanlığı Seçimleri

Partiler

Başkan Adayı

Aldığı Oy

 

Oy Oranı

Cumhuriyet Halk Partisi

Ülgür Gökhan

21.398

39.40

Adalet ve Kalkınma Partisi

Murat Efe

17.889

32.90

Milliyetçi Hareket Partisi

Rıdvan Uz

12.492

23.00

Demokratik Sol Parti

Erol Sazcı

1.383

2.50

Demokratik Toplum Partisi

Nihat Yalçın

386

0.70

Demokrat Parti

İsmet Koyuncu

369

0.70

Saadet Partisi

Şaban Sarı

233

0.40

Türkiye Komünist Partisi

 

130

0.20

Bağımsız Türkiye Partisi

 

70

0.10

Bağımsızlar

 

13

0.00

TOPLAM

 

 

100

 

Seçimi CHP’nin adayı Ülgür Gökhan kazandı.

 

30 Mart 2014 tarihinde yapılan yerel seçimlerde Çanakkale’deki seçmen sayısı 82.065’dir. Seçime katılma oranı  % 89.18 olarak gerçekleşti. Adayların partilere göre aldıkları oylar ve oranları şöyledir:

30 Mart 2014’te Yapılan Çanakkale belediye Başkanlığı Seçimleri

Parti

Aday

Aldığı Oy

Oranı %

CHP

Ülgür Gökhan

38.447

54.36

AKP

Mehmet Daniş

25.382

35.89

MHP

Halil Rüştü Akgün

5.199

7.35

HDP

Şeyhmus Aslan

795

1.12

SP

Şaban Sarı

294

0.42

BBP

Ali Kolbaşı

247

0.35

DSP

Turgut Manaz

142

0.20

BTP

Emin Kurt

82

0.12

HAKPAR

Celile Demir

62

0.09

HKP

Ebru Fırat Dinç

55

0.08

LDP

Hakan Doğru

23

0.03

 

Seçimi CHP’nin adayı Ülgür Gökhan kazandı.

 

Sonuç olarak halkın direkt belediye başkan adaylarına oy vererek yerel seçimlerin yapılmaya başlandığı 17 Kasım 1963 tarihinden günümüze kadar on bir defa yerel yönetim seçimleri gerçekleşti. Bu seçimlerden sadece bir tanesi erken yerel yönetim seçimleri şeklinde yapıldı. Bu da 11 Aralık 1977 tarihinde gerçekleşti. Diğer tüm yerel yönetim seçimleri beş yılda bir gerçekleştirildi.

 

1963 yılından günümüze kadar Çanakkale merkezde yapılan yerel yönetim seçimlerinde belediye başkanlığı seçimini 17 Kasım 1963 tarihinde Adalet Partisi adayı Sadi Fenercigil ve 25 Mart 1984 tarihinde Anavatan Partisi adayı Orhan Uğur kazandı. Diğer geriye kalan dokuz yerel yönetim seçimlerini Çanakkale merkezde sol partilerin adayları kazandılar. Merkez sağ partilerin seçimi kazandıkları dönemler ise askeri müdahalelerin hemen ertesinde yapılan yerel yönetim seçimleri olması dikkat çekicidir.

 

1963-2019 yılları arasında seçimle belediye başkanlarından Sadi Fenercigil bir dönem, Reşat Tabak üç dönem, Orhan Uğur bir dönem, İsmail Özay üç dönem ve Ülgür Gökhan da üç dönem belediye başkanlığı yaptılar. İsmail Özay hakkında açılan dava nedeniyle görevden geçici olarak alındığında onun yerine geçici olarak Hasan Suda 20 Mart-15 Ekim 1990 tarihleri arasında Belediye Meclisi’nin kararı ile belediye başkanlığı görevini üstlendi. Yine İsmail Özay’ın 8 Ağustos 2002 tarihinde milletvekilliği adaylığı için belediye başkanlığından istifa etmesi üzerine 13 Ağustos 2002 tarihinde Belediye Meclisi Ülgür Gökhan’ı belediye başkanı olarak seçti. Ülgür Gökhan 28 Mart 2004 yerel seçimlerinde aday oldu ve halkın oyları ile belediye başkanı seçildi.

 

Bu bağlamda Çanakkale’de belediye başkanı olarak en uzun süre görev yapan mevcut belediye başkanı Ülgür Gökhan olup, onu İsmail Özay, Reşat Tabak, Sadi Fenercigil ve Orhan Uğur izlemektedir.